| An ninh mạng Internet |
 |
 |
 |
|
Với sự bùng nổ ngày càng mạnh mẽ của mạng Internet, các quốc gia, các tổ chức, các công ty và tất cả mọi người dường như đang xích lại gần nhau. Họ đã, đang và luôn muốn hoà nhập vào mạng Internet để thoả mãn "cơn khát thông tin" của nhân loại. Cùng với sự phát triển tiện lợi của Internet, việc lấy cắp thông tin mật, các chương trình và dữ liệu quan trọng, việc thâm nhập bất hợp pháp và phá hoại thông qua Internet cũng gia tăng về số lượng, loại hình và kỹ xảo. Do đó, song song với việc phát triển và khai thác các dịch vụ trên Internet, rất cần nghiên cứu giải quyết vấn đề đảm bảo an ninh trên mạng. Bài viết này không có ý định trình bày một cách tường tận, chi tiết về cấu trúc mạng Internet, cũng không có tham vọng nghiên cứu một cách kỹ lưỡng về các khía cạnh sâu xa của lĩnh vực "Security" mà chỉ đưa ra các thông tin khái quát xung quanh vấn đề "Internet Security", các hình thức tấn công qua mạng Internet cũng như các biện pháp bảo vệ, ngăn chặn những cuộc tấn công đó. 1. Tổng quan về an ninh, an toàn trên mạng Internet (Internet Security) Mạng máy tính toàn cầu Internet là mạng của các mạng máy tính được kết nối với nhau qua giao thức TCP/IP nhằm trao đổi và xử lý thông tin tương hỗ. Các mạng được điều hành hoạt động bởi một hoặc nhiều loại hệ điều hành mạng. Như vậy, hệ điều hành mạng có thể điều phối một phần của mạng và là phần mềm điều hành đơn vị quản lý nhỏ nhất trên toàn bộ mạng. Điều khác nhau giữa mạng máy tính và xã hội loài người là đối với mạng máy tính chúng ta phải quản lý tài sản khi mà các ngôi nhà đều luôn mở cửa. Các biện pháp vật lý là khó thực hiện vì thông tin và thiết bị luôn cần được sử dụng. Trên hệ thống mạng mở như vậy, bảo vệ thông tin bằng mật mã là ở mức cao nhất song không phải bao giờ cũng thuận lợi và không tốn kém. Thường thì các hệ điều hành mạng, các thiết bị mạng sẽ lãnh trách nhiệm lá chắn cuối cùng cho thông tin. Vượt qua lá chắn này thông tin hầu như không còn được bảo vệ nữa. Gối trên nền các hệ điều hành là các dịch vụ mạng như: Thư điện tử (Email), WWW, FTP, News, ... làm cho mạng có nhiều khả năng cung cấp thông tin. Các dịch vụ này cũng có các cơ chế bảo vệ riêng hoặc tích hợp với cơ chế an toàn của hệ điều hành mạng. Internet là hệ thống mạng mở nên nó chịu tấn công từ nhiều phía kể cả vô tình và hữu ý. Các nội dung thông tin lưu trữ và lưu truyền trên mạng luôn là đối tượng tấn công. Nguy cơ mạng luôn bị tấn công là do người sử dụng luôn truy nhập từ xa. Do đó thông tin xác thực người sử dụng như mật khẩu, bí danh luôn phải truyền đi trên mạng. Những kẻ xâm nhập tìm mọi cách giành được những thông tin này và từ xa truy nhập vào hệ thống. Càng truy nhập với tư cách người dùng có quyền điều hành cao càng thì khả năng phá hoại càng lớn. Nhiệm vụ bảo mật và bảo vệ vì vậy mà rất nặng nề và khó đoán định trước. Nhưng tựu trung lại gồm ba hướng chính sau: · Bảo đảm an toàn cho phía server · Bảo đảm an toàn cho phía client · Bảo mật thông tin trên đường truyền 2. Các hình thức tấn công trên mạng Internet 2.1. Tấn công trực tiếp Những cuộc tấn công trực tiếp thông thường được sử dụng trong giai đoạn đầu để chiếm được quyền truy nhập hệ thống mạng bên trong. Điển hình cho tấn công trực tiếp là các hacker sử dụng một phương pháp tấn công cổ đIển là dò tìm cặp tên người sử dụng và mật khẩu thông qua việc sử dụng một số thông tin đã biết về người sử dụng để dò tìm mật khẩu, đây là một phương pháp đơn giản dễ thực hiện. Ngoài ra các hacker cũng có thể sử dụng một chương trình tự động hoá cho việc dò tìm này. Chương trình này có thể dễ dàng lấy được thông tin từ Internet để giải mã các mật khẩu đã mã hoá, chúng có khả năng tổ hợp các từ trong một từ điển lớn dựa theo những quy tắc do người dùng tự định nghĩa. Trong một số trường hợp, khả năng thành công của phương pháp này cũng khá cao, nó có thể lên tới 30%. 2.2. Nghe trộm trên mạng Thông tin gửi đi trên mạng thường được luân chuyển từ máy tính này qua hàng loạt các máy tính khác mới đến được đích. Điều đó, khiến cho thông tin của ta có thể bị kẻ khác nghe trộm. Tồi tệ hơn thế, những kẻ nghe trộm này còn thay thế thông tin của chúng ta bằng thông tin do họ tự tạo ra và tiếp tục gửi nó đi. Việc nghe trộm thường được tiến hành sau khi các hacker đã chiếm được quyền truy nhập hệ thống hoặc kiểm soát đường truyền. May mắn thay, chúng ta vẫn còn có một số cách để bảo vệ được nguồn thông tin cá nhân của mình trên mạng Intemet. Bạn có thể mã hoá cho nguồn thông tin của mình trước khi gửi đi qua mạng Internet. Bằng cách này, nếu như có ai đón được thông tin của mình thì đó cũng chỉ là những thông tin vô nghĩa. 2.3. Giả mạo địa chỉ Giả mạo địa chỉ có thể được thực hiện thông qua sử dụng khả năng dẫn đường trực tiếp. Với cách tấn công này kẻ tấn công gửi các gói tin tới mạng khác với một địa chỉ giả mạo, đồng thời chỉ rõ đường dẫn mà các gói tin phải đi. Thí dụ người nào đó có thể giả mạo địa chỉ của bạn để gửi đi những thông tin có thể làm ảnh hưởng xấu tới bạn. 2.4. Vô hiệu hoá các chức năng của hệ thống Đây là kiểu tấn công làm tê liệt hệ thống, làm mất khả năng cung cấp dịch vụ (Denial of Service - DoS) không cho hệ thống thực hiện được các chức năng mà nó được thiết kế. Kiểu tấn công này rất khó ngăn chặn bởi chính những phương tiện dùng để tổ chức tấn công lại chính là những phương tiện dùng để làm việc và truy cập thông tin trên mạng. Một thí dụ về trường hợp có thể xảy ra là một người trên mạng sử dụng chương trình đẩy ra những gói tin yêu cầu về một trạm nào đó. Khi nhận được gói tin, trạm luôn luôn phải xử lý và tiếp tục thu các gói tin đến sau cho đến khi bộ đệm đầy, dẫn tới tình trạng những nhu cầu cung cấp dịch vụ của các máy khác đến trạm không được phục vụ. Điều đáng sợ là các kiểu tấn công DoS chỉ cần sử dụng những tài nguyên giới hạn mà vẫn có thể làm ngưng trệ dịch vụ của các site lớn và phức tạp. Do vậy loại hình tấn công này còn được gọi là kiểu tấn công không cân xứng (asymmetric attack). Chẳng hạn như kẻ tấn công chỉ cần một máy tính PC thông thường với một modem tốc độ chậm vẫn có thể tấn công làm ngưng trệ các máy tính mạnh hay những mạng có cấu hình phức tạp. Điều này được thể hiện rõ qua các đợt tấn công vào các Website của Mỹ đầu tháng 2/2000 vừa qua.
2.5. Tấn công vào các yếu tố con người Đây là một hình thức tấn công nguy hiểm nhất nó có thể dẫn tới những tổn thất hết sức khó lường. Kẻ tấn công có thể liên lạc với người quản trị hệ thống thay đổi một số thông tin nhằm tạo điều kiện cho các phương thức tấn công khác. Ngoài ra, điểm mấu chốt của vấn đề an toàn, an ninh trên Internet chính là người sử dụng. Họ là điểm yếu nhất trong toàn bộ hệ thống do kỹ năng, trình độ sử dụng máy tính, mạng internet không cao. Chính họ đã tạo điều kiện cho những kẻ phá hoại xâm nhập được vào hệ thống thông qua nhiều hình thức khác nhau như qua email: Kẻ tấn công gửi những chương trình, virus và những tài liệu có nội dung không hữu ích hoặc sử dụng những chương trình không rõ nguồn gốc, thiếu độ an toàn. Thông thường những thông tin này được che phủ bởi những cái tên hết sức ấn tượng mà không ai có thể biết được bên trong nó chứa đựng cái gì. Và điều tồi tệ nhất sẽ xảy ra khi người sử dụng mở hay chạy nó. Lúc đó có thể thông tin về người sử dụng đã bị tiết lộ hoặc có cái gì đó đã hoạt động tiềm ẩn trên hệ thống của bạn và chờ ngày kích hoạt mà chúng ta không hề ngờ tới. Với kiểu tấn công như vậy sẽ không có bất cứ một thiết bị nào có thể ngăn chặn một cách hữu hiệu chỉ có phương pháp duy là giáo dục người sử dụng mạng về những yêu cầu bảo mật để nâng cao cảnh giác. Nói chung yếu tố con người là một đIểm yếu trong bất kỳ một hệ thống bảo vệ nào và chỉ có sự giáo dục cùng với tinh thần hợp tác từ phía người sử dụng mới có thể nâng cao độ an toàn của hệ thống bảo vệ. 2.6. Một số kiểu tấn công khác Ngoài các hình thức tấn công kể trên, các hacker còn sử dụng một số kiểu tấn công khác như tạo ra các virus đặt nằm tiềm ẩn trên các file khi người sử dụng do vô tình trao đổi thông tin qua mạng mà người sử dụng đã tự cài đặt nó lên trên máy của mình. Ngoài ra hiện nay còn rất nhiều kiểu tấn công khác mà chúng ta còn chưa biết tới và chúng được đưa ra bởi những hacker. 3. Phương pháp chung ngăn chặn các kiểu tấn công Để thực hiện viêc ngăn chặn các truy nhập bất hợp pháp đòi hỏi chúng ta phải đưa ra những yêu cầu hoạch định chính sách như: xác định những ai có quyền sử dụng tài nguyên của hệ thống, tài nguyên mà hệ thống cung cấp sẽ được sử dụng như thế nào những ai có quyền xâm nhập hệ thống. Chỉ nên đưa ra vừa đủ quyền cho mỗi người để thực hiện công việc của mình. Ngoài ra cần xác định quyền lợi và trách nhiệm của người sử dụng cùng với quyền lợi và nghĩa vụ của người quản trị hệ thống. Hiện nay, để quản lý thông tin truy nhập từ ngoài vào trong hay từ trong ra ngoài người ta đã thiết lập một bức tường lửa (Firewall) ngăn chặn những truy nhập bất hợp pháp từ bên ngoài đồng thời những server thông tin cũng được tách khỏi các hệ thống site bên trong là những nơi không đòi hỏi các cuộc xâm nhập từ bên ngoài. Các cuộc tấn công của hacker gây nhiều thiệt hại nhất thường là nhằm vào các server. Hệ điều hành mạng, các phần mềm server, các CGI script... đều là những mục tiêu để các hacker khai thác các lỗ hỗng nhằm tấn công server. Các hacker có thể lợi dụng những lỗ hổng đó trên server để đột kích vào các trang web và thay đổi nội dung của trang web đó, hoặc tinh vi hơn nữa là đột nhập vào mạng LAN và sử dụng server để tấn công vào bất kỳ máy tính nào trong mạng LAN đó. Vì vậy, việc đảm an toàn tuyệt đối cho phía server không phải là một nhiệm vụ đơn giản. Điều phải làm trước tiên là phải lấp kín các lỗ hỗng có thể xuất hiện trong cài đặt hệ điều hành mạng, đặt cấu hình các phần mềm server, các CGI script, cũng như phải quản lý chặt chẽ các tài khoản của các user truy cập. Việc bảo mật thông tin cá nhân của người sử dụng truyền đi trên mạng cũng là một vấn đề cần xem xét nghiêm túc. Ta không thể biết rằng thông tin của chúng ta gửi đi trên mạng có bị ai đó nghe trôm hoặc thay đổi nội dung thông tin đó không hay sử dụng thông tin của chúng ta vào các mục đích khác. Để có thể đảm bảo thông tin truyền đi trên mạng một cách an toàn, đòi hỏi phải thiết lập một cơ chế bảo mật. Điều này có thể thực hiện được thông qua việc mã hoá dữ liệu trước khi gửi đi hoặc thiết lập các kênh truyền tin bảo mật. Việc bảo mật sẽ giúp cho thông tin được bảo vệ an toàn, không bị kẻ khác lợi dụng. Ngày nay, trên Internet người ta đã sử dụng nhiều phương pháp bảo mật khác nhau như sử dụng thuật toán mã đối xứng và mã không đối xứng (thuật toán mã công khai) để mã hoá thông tin trước khi truyền trên internet. Tuy nhiên ngoài các giải pháp phần mềm hiện nay người ta còn áp dụng cả các giải pháp phần cứng. Một yếu tố chủ chốt để chống lại truy nhập bất hợp pháp là yếu tố con người, chúng ta phải luôn luôn giáo dục mọi người có ý thức trong việc sử dụng tài nguyên chung Internet, tránh những sự cố làm ảnh hưởng tới nhiều người nhiều quốc gia. Bảo mật trên mạng là cả một quá trình đấu tranh tiềm ẩn nhưng đòi hỏi sự hợp tác của mọi người, của mọi tổ chức không chỉ trong phạm vi nhỏ hẹp của một quốc gia nào mà nó bao trùm trên toàn thế giới 4. Thực trạng an ninh trên mạng ở Việt nam trong thời gian qua Trong những ngày đầu tháng 2 vừa qua cùng với các Website nối tiếng trên thế giới bị tấn công như (Yahoo, Amazon.com, eBay, Buy.com) các Website của Việt nam cũng không nằm ngoài mục tiêu đột kích của các hacker. Gần đây nhất là vụ tấn công của các hacker vào Website của Vitranet. Thay vì hiện nội dung trang Web của mạng thông tin thương mại thị trường Việt nam lại là nội dung của trang Web có nội dung không lành mạnh khi người sử dụng gõ vào dòng địa chỉ: http://www.vinaone.com. Tuy nhiên, do số lượng các trang Web của Việt Nam còn ít, số lượng người sử dụng Internet chưa nhiều (cả nước có khoảng 40.000 thuê bao Internet) nên nếu có bị tấn công cũng gây thiệt hại không đáng kể. Trong thời gian qua, các đường truyền Internet của Việt Nam vốn có lưu lượng rất thấp so với thế giới đã một số lần bị tắc vào các giờ cao điểm. Tuy nhiên các trang Web của nước ta lo ngại nhất là các hacker phá hoại, sửa chữa làm sai lệch thông tin... chứ không sợ "dội bom". Bản thân mạng VNN cũng đã nhiều lần bị tấn công dưới hình thức bom thư. Hàng ngàn bức thư từ nhiều địa điểm trên thế giới đã đồng loạt gửi về mạng nhưng sự tắc nghẽn không đáng kể. Việc đối phó với hình thức tấn công này không phải là quá khó nhưng để đi tới một giải pháp tối ưu, triệt để thì lạ là vấn đề đáng bàn. Việc nghiên cứu, xây dựng những giải pháp kỹ thuật tốt hơn "bức tường lửa" bảo vệ hiện nay thì an ninh trên mạng mới thực sự được bảo đảm mà không ảnh hưởng đến các dịch vụ Internet khác. Hiện nay "bức tường lửa" không những không đáp ứng được vấn đề an toàn an ninh mà còn làm cho các dịch vụ khác không phát triển được. Trước đây, chủ yếu lo ngăn ngừa truy cập các trang web có nội dung xấu thì nay vấn đề an ninh trên mạng cần phải được xem xét một cách nghiêm túc hơn ở cả trong nước và quốc tế Để đối phó với các hình thức tấn công từ bên ngoài, Ban điều phối mạng Internet Việt Nam cũng đã đưa ra những nghiên cứu, dự phòng. Cụ thể là sử dụng các thiết bị như Firewall, máy chủ uỷ quyền và tổ chức phân cấp công việc, trách nhiệm cụ thể. Các thông tin quan trọng nhất được lưu vào đĩa quang (hacker không xóa được) để nếu trang Web bị hacker vào làm sai lệch thì xóa toàn bộ rồi lại nạp từ đĩa quang sang. Thêm vào đó Nhà nước còn quy định các máy tính nối mạng không được truy cập vào các cơ sở dữ liệu quan trọng, bí mật quốc gia. Đồng thời không cho thiết lập các đường hotline (đường truy cập trực tiếp) vào các trang Web quan trọng nhất. 5. Kết luận Những gì vừa trình bày cho thấy việc bảo vệ tính an toàn, an ninh cho mạng Internet là một vấn đề hết sức bức xúc. Điều đáng ngạc nhiên là khi Interner ra đời thì vấn đề này chưa được đề cập đến ngay. Công nghệ Internet phát triển cũng kéo theo sự phát triển của kỹ năng, kỹ xảo tấn công. Suy cho cùng thì các biện pháp kỹ thuật ngăn chặn có tinh vi, hoàn hảo đến đâu thì vẫn tồn tại những khe hở tạo điều kiện cho các kẻ phá hoại xâm nhập bất hợp pháp và phá hoại đúng như lời câu tục ngữ “Vỏ quýt dày có móng tay nhọn”. Tệ hại hơn nữa, những kẻ phá hoại lại chính là những kẻ có kiến thức về Tin học uyên bác và ở ngay trong đội ngũ của của những người làm kỹ thuật. Do đó, một trong những vấn đề mấu chốt của việc đảm bảo tính an toàn, an ninh khi sử dụng mạng Internet là vấn đề tự giáo dục và nâng cao ý thức của người sử dụng cũng như trách nhiệm của những nhà cung cấp dịch vụ trong bối cảnh Internet được phát triển một cách tự phát và không kiểm soát được như ngày nay.
Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:
|